به سوی ظهور

فراتر از یک پیمان تاریخی؛ «بیعت» امروز ما با امام عصر چیست؟ مریم معین‌الاسلام در گفتگویی کلیدی، از نقش حیاتی انقلاب اسلامی و مسئولیت تک‌تک ایرانیان در کوران حوادث آخرالزمان برای زمینه‌سازی ظهور صحبت می‌کند.

گروه فرهنگ_خبرگزاری فارس: به مناسبت نهم ربیع‌الاول، سالروز آغاز امامت حضرت ولی‌عصر (عج)، با مریم معین‌الاسلام، استاد حوزه و دانشگاه و مدیر مؤسسه «زنان منتظر»، به بازخوانی مفهوم «بیعت» در عصر غیبت و مرور نقش محوری ایران اسلامی به‌عنوان پرچم‌دار زمینه‌سازی ظهور پرداختیم. این مصاحبه، با نگاهی عمیق به وقایع در زمان حاضر جهان، وظایف فردی و اجتماعی منتظران را در مسیر تحقق وعده بزرگ الهی تبیین می‌کند.

فارس: در سالروز آغاز امامت حضرت مهدی (عج)، مفهوم کلیدی «بیعت» اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. لطفاً ابعاد عمیق این واژه را برای ما تبیین کرده و بفرمایید چه تفاوتی با مفاهیمی مشابه مانند وفاداری دارد؟معین‌الاسلام: «بیعت» یکی از کلیدواژه‌های بنیادین در ادبیات دینی ما از صدر اسلام تاکنون است. بیعت صرفاً یک اعلام وفاداری ظاهری نیست؛ بلکه یک تعهد عمیق و تکلیف آور است. وقتی فردی با امام و رهبر خود بیعت می‌کند، در حقیقت این پیمان را می‌بندد که در تمام مقدرات اساسی و سرنوشت‌ساز، چه در صلح و چه در جنگ، همراه و همگام با او باشد. بیعت، یک تکلیف عمده بر عهده فرد قرار می‌دهد و آن، تبعیت صددرصدی و دقیق از مسیری است که رهبر ترسیم می‌کند. این یک تعهد عملی است که تمام شئون زندگی فرد را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد، نه یک امر صوری و ظاهری.

فارس: برای‌آنکه این بیعت از سطح کلام فراتر رفته و به یک حقیقت درونی و عملی تبدیل شود، از منظر اعتقادی و عملی، چه شروط و پیش‌نیازهایی برای تحقق یک «بیعت واقعی» با امام‌زمان (عج) لازم است؟ معین‌الاسلام: مهم‌ترین شرط، معرفت و شناخت طرح امام‌زمان (عج) برای عالم است. تا زمانی که ما ندانیم برنامه حضرت برای جهان چیست، اهداف ایشان کدام است و قرار است عالم را به چه سمت‌وسویی هدایت کنند، نمی‌توانیم بیعت واقعی داشته باشیم. پس گام اول، کسب معرفت، ایمان و باور یقینی به خود حضرت و برنامه‌های ایشان است. باید ایمان بیاوریم که مسیر ایشان، همان مسیری است که خداوند برای سعادت بشر مقدر فرموده است. اما معرفت به‌تنهایی کافی نیست. پس از شناخت و پذیرش راه و اهداف امام، نوبت به تعهد برای همراهی می‌رسد. بیعت یعنی من متعهد می‌شوم که در کنار امامم قدم بردارم، یارویاور او باشم و برای تحقق اهداف متعالی‌اش تلاش کنم. این بیعت، تکلیفی سنگین بر دوش ما می‌گذارد و ما موظفیم برای ادای این تکلیف، مجاهدت کنیم.

فارس: آیا می‌توان مبارزه در روز جاری با استکبار جهانی و صهیونیسم، به‌ویژه در مسئله غزه را یکی از مصادیق روشن و عملی بیعت با امام‌زمان (عج) دانست؟ معین‌الاسلام: قطعاً همین‌طور است. مهم‌ترین وظیفه ما در دوران غیبت، زمینه‌سازی برای ظهور است. در روایات ما به‌صراحت آمده است که یکی از جدی‌ترین موانع ظهور، صهیونیسم بین‌الملل است و نابودی اسرائیل یکی از شرایط قطعی قبل از ظهور است. خود حضرت نیز ساکن و منتظر ننشسته‌اند؛ ایشان در حال بسترسازی برای برپایی آن حکومت آرمانی هستند که خداوند وعده‌اش را به بشریت داده است؛ حکومتی که در آن صالحان حاکم بر زمین می‌شوند و هیچ فقر، ظلم و ناامنی وجود نخواهد داشت. بنابراین، اگر ما با امام‌زمانمان بیعت کرده‌ایم، باید در مسیر ایشان حرکت کنیم و موانع را از سر راه برداریم. همراهی با مردم مظلوم غزه، رسواسازی جنایات اسرائیل و تلاش برای نابودی اسرائیل، دقیقاً بخشی از وظایف ما در راستای این بیعت و یاری امام عصر (عج) است.

فارس: بعضی‌ها انقلاب اسلامی ایران را بزرگ‌ترین «بیعت جمعی» شیعه در عصر غیبت می‌دانند. تحلیل شما از این دیدگاه چیست؟ معین‌الاسلام: بله، این یک حقیقت انکارناپذیر است. معمار کبیر انقلاب، امام خمینی (ره)، بارهاوبارها تأکید کردند که مأموریت بزرگ ما پس از برپایی این انقلاب، زمینه‌سازی برای ظهور و تحویل‌دادن این پرچم به دست صاحب اصلی آن است. علت اصلی این همه دشمنی استکبار با نظام ما نیز همین است. آن‌ها به‌خوبی دریافته‌اند که انقلاب اسلامی، پروژه ظهور را به‌صورت جدی در دستور کار خود دارد. صهیونیسم و ابلیس می‌دانند که ظهور حضرت مهدی (عج)، ناقوس مرگ آن‌ها را به صدا درمی‌آورد. آن‌ها نمی‌توانند جلوی اصل ظهور را بگیرند، پس با تمام قوا تلاش می‌کنند تا آن را به تأخیر بیندازند؛ لذا، انقلاب اسلامی که مهم‌ترین هدفش زمینه‌سازی ظهور است، بزرگ‌ترین مانع در برابر نقشه‌های آن‌هاست و این، رسالت تاریخی ما شیعیان را سنگین‌تر می‌کند.

فارس: نسبت میان «ولایت فقیه» و «امام معصوم» در اندیشه شیعه، به‌ویژه در زمینه راهبری حرکت به سوی ظهور را چگونه تبیین می‌فرمایید؟معین‌الاسلام: اگر می‌خواهیم در طرح امام‌زمان (عج) باشیم و بر بیعت خود استوار بمانیم، راهی جز حرکت پشت سر نایب ایشان، یعنی ولی‌فقیه، نداریم. شهید بزرگوار، حاج‌قاسم سلیمانی، سوگند یاد می‌کردند که شرط عاقبت‌بخیری، همراهی با ولی‌فقیه است. دلیلش این است که اگر از ولی‌فقیه جدا شویم، در حقیقت از امام‌زمان (عج) جدا شده‌ایم و جداشدن از امام، عین شقاوت و بدعاقبتی است. رهبری حکیم انقلاب، دقیقاً در همان مسیری حرکت می‌کنند که امام‌زمان (عج) طی می‌کنند و گوش‌به‌فرمان ایشان بودن، شرط اصلی همراهی با امام عصر است.

فارس: چه شواهد و نشانه‌هایی وجود دارد که اثبات می‌کند رهبر معظم انقلاب در این مقطع حساس تاریخی، در مسیر تحقق اهداف مهدوی حرکت می‌کنند؟ معین‌الاسلام: اولاً باید بدانیم که برپایی انقلاب اسلامی یک اتفاق نبود، بلکه بخشی از طرح کلی خداوند برای حاکمیت توحید در عالم است. این پرچم به دست هر کسی سپرده نمی‌شود. پس از امام راحل، انتخاب حضرت آقا در مجلس خبرگان که به اذعان همه اعضا، یک هدایت قلبی و الهی بود، خود نشانه اول است. ثانیاً، نوع هدایت و رهبری خردمندانه ایشان در طول این سال‌ها، عبوردادن کشور از بحران‌های سهمگین، روحیه تقوا، زهد، بصیرت و شناخت عمیق از دشمن، همگی گواهی می‌دهد که ایشان شایستگی و صلاحیت نیابت امام‌زمان (عج) را دارند. امروز دوست و دشمن به رهبری حکیمانه ایشان اذعان دارند و همین مدیریت الهی ایشان در جنگ ۱۲ روزه، بزرگ‌ترین شاهد بر حرکت در مسیر اهداف مهدوی است.

فارس: نسل جوان در روز جاری شاید با مفاهیم بنیادین انقلاب آشنایی کمتری داشته باشد. چگونه می‌توان حقیقت ظهور و رسالت زمینه‌سازی را با زبانی که برای آن‌ها جذاب و قابل‌فهم باشد، بیان کرد؟ معین‌الاسلام: امام (ره) می‌فرمودند جوانان به ملکوت نزدیک‌ترند. روح جوان، حقیقت‌طلب، عدالت‌خواه و پاک است. این قابلیت‌ها بهترین بستر برای پذیرش پیام حق است. در روایات ما نیز آمده است که بیشترین یاران امام‌زمان (عج) از جوانان هستند. اگر ما بتوانیم جریان ظهور را با ادبیات متناسب و با تأکید بر ابعاد عدالت‌خواهی و حق‌طلبی آن برای جوانان تبیین کنیم، بدون تردید آن‌ها با تمام وجود برای یاری امامشان به میدان می‌آیند. امروز در سراسر جهان می‌بینیم که چگونه جوانان علیه ظلم صهیونیست‌ها به پا خاسته‌اند. بهترین مؤلفه برای جذب جوانان به دین، همین آرمان ظهور است؛ چرا که فطرتاً باروحیه آن‌ها سازگار است. فارس: در روزهای بعد از جنگ ۱۲ روزه با اکثر خانواده‌های شهدای جنگ که صحبت می‌کردیم با افتخار می‌گفتند خون فرزندمان زمینه‌ساز ظهور است. نظرتان را بفرمائید. معین‌الاسلام: مسئله این است که برای برداشتن موانع جدی ظهور، باید یک مبارزه جدی علیه ظلم صورت بگیرد. در مسیر این مبارزه، طبیعتاً فداکاری و شهادت نیز وجود دارد. غیبت امام‌زمان (عج) بزرگ‌ترین خسران برای عالم است. اگر خونی ریخته شود تا ظهور حتی یک‌لحظه نزدیک‌تر شود، قطعاً ارزشش را دارد. کسانی که اهمیت ظهور را درک کرده‌اند، خون خود را در این راه، ناچیز و ناقابل می‌دانند.

فارس: با این تفاسیر، نقش مردم، نخبگان و رسانه‌ها در مطالبه‌گری برای تحقق آرمان‌های مهدوی در سطح جامعه چیست؟معین‌الاسلام: وقتی رهبران انقلاب، مأموریت اصلی ما را زمینه‌سازی ظهور تعریف می‌کنند و شعار محوری امسال «هر ایرانی، یک پرچم‌دار ظهور» است، یعنی هر یک از ما وظیفه داریم. پرچم‌دار بودن یعنی موانع سر راه ظهور را بشناسیم و با مطالبه‌گری برای رفع آن‌ها تلاش کنیم. یکی از موانع جدی ظهور، گناه و گسترش فساد است؛ بنابراین، هر ایرانی پرچم‌دار، باید یک عامل به معروف و ناهی از منکر جدی باشد. نباید چشم خود را بر روی مشکلات ببندد، بلکه باید میدان‌دار و فعال باشد تا ان‌شاءالله این پرچم به صاحب اصلی‌اش برسد. فارس: این پرچم‌داری از کجا باید آغاز شود؟ مفهوم «بیعت خانوادگی» با امام‌زمان (عج) به چه معناست و چگونه می‌توان آن را در سبک زندگی پیاده کرد؟ معین‌الاسلام: خانواده، سلول بنیادین تمدن بزرگ مهدوی است. برای داشتن یک کشور و جامعه مهدوی، ابتدا باید خانواده‌های مهدوی داشته باشیم. مهم‌ترین دغدغه هر پدر و مادری باید تربیت نسل مهدی باور و مهدی یار باشد. بی‌بدیل‌ترین تکلیف زن شیعه امروز، تأمین نیروی انسانی برای حکومت جهانی حضرت است. هر بانوی شیعه باید خود را موظف بداند که حداقل یک سرباز برای امام‌زمانش تربیت کند. ما در مؤسسه علمی فرهنگی «زنان منتظر» یک نقشه راه علمی و عملی برای تربیت نسل منتظر طراحی کرده‌ایم و در واقع به دنبال تربیت «مادران لشکریان صاحب‌الزمان (عج)» هستیم.

فارس: چه توصیه عملی و مشخصی برای تقویت این فضای مهدوی در خانواده‌ها دارید؟ معین‌الاسلام: مهم‌ترین و ساده‌ترین کار این است که هر خانواده، هفته‌ای یک‌بار، یک «نشست مهدوی خانوادگی» به مدت ۲۰ الی ۳۰ دقیقه برگزار کند. این جلسات می‌تواند به یک گفتگوی صمیمی درباره امام‌زمان (عج) تبدیل شود که هر یک از اعضای خانواده در آن مسئولیتی بر عهده بگیرند. تبدیل‌کردن هر خانه به یک پایگاه معرفت مهدوی، بهترین راه برای شکل‌دهی به شخصیت مهدوی در فرزندانمان است.

فارس: مسجد مقدس جمکران چه جایگاه و نقشی در فرهنگ انتظار و تعمیق رابطه شیعیان با امام‌زمان (عج) دارد؟ معین‌الاسلام: مسجد جمکران یک پایگاه و نماد بزرگ برای تجمع شیعیان است. این تدبیری است که خود امام‌زمان (عج) اندیشیده‌اند. تأسیس و حتی نقشه ساخت این مسجد به دستور مستقیم خود حضرت بوده تا پایگاهی عظیم برای یاوران ایشان ایجاد شود. جمکران یکی از مهم‌ترین نمادهای مهدویت برای جهان تشیع است. فارس: به نظر شما این پایگاه عظیم چگونه می‌تواند نقش فعال‌تری در ارتقای سطح معرفت زائران و ارتباط عمیق‌تر آن‌ها با امام ایفا کند؟معین‌الاسلام: بسیاری از زائران با عشق به جمکران می‌آیند اما معرفت کافی ندارند. مهم‌ترین کاری که مسجد جمکران می‌تواند انجام دهد، ارتقای سطح معرفت زائران در همان مدت کوتاهی است که آنجا حضور دارند. باید با استفاده از همه ابزارهای هنری و فرهنگی، از یک دست‌نوشته کوچک گرفته تا برنامه‌های چندرسانه‌ای، تلاش کنند تا معرفت زائر را حتی چند درصد رشد دهند. از سوی دیگر، ایجاد یک کانال ارتباطی مجازی با زائران پس از خروج آن‌ها و تزریق مستمر محتوای معرفتی، می‌تواند این ارتباط را پایدار و عمیق کند.

فارس: روز نهم ربیع‌الاول در مسجد جمکران چه خصوصیت خاصی دارد و این روز چه پیامی برای آغاز یک سال تازه عهد و پیمان با امام عصر (عج) دارد؟ معین‌الاسلام: نهم ربیع‌الاول، روز تتازه بیعت با امام زمان (عج) است و مسجد مقدس جمکران، پایگاه اصلی این تتازه بیعت است. این روز، یک یادآوری مجدد نسبت به تعهدها و مسئولیت‌های ماست. نهم ربیع‌الاول، نقطه آغاز یک حرکت به‌روز برای یک سال پیش رو است؛ آغازی دوباره برای پیمودن مسیر به سمت ظهور و ادای تکلیف در بیعتی که با امام خود بسته‌ایم.